Vai Trò Của Phụ Nữ Trong Việc Tái Chế Rác Thải

Rác thải nhựa là vấn đề nghiêm trọng và cấp bách cần được nêu ra để có những giải pháp thiết thực. Bảo vệ môi trường không chỉ riêng là thách thức của Nhà nước mà là nhiệm vụ của cộng đồng chúng ta. Việt Nam thải ra 1.8 triệu tấn rác thải nhựa ra biển mỗi năm. Đây là kết quả từ việc phát triển kinh tế, tăng chất lượng cuộc sống, nhiều sản phẩm tiêu dùng trong khi xử lý rác thải không thực thi đúng cách.

Chính phủ đang lập kế hoạch thu gom để khuyến khích phân loại và cách xử lý rác thải bền vững hơn. Chiến dịch 3R toàn quốc (Reduce, Reuse and Recyle – Tiết chế, tái sử dụng, và tái chế) dần mất đi tính ảnh hưởng khi rác thải đã phân loại bị đổ vào chung một thùng chứa và cuối cùng lại đưa toàn bộ tới bãi rác gần nhất. Chiến dịch này được xem là thiếu tính hiệu quả so với những người nhặt rác. Họ là những “nữ anh hùng”, hay được biết tới là ve chai mà Tổ chức bảo vệ biển kết luận là những người hỗ trợ rõ nét cho hệ thống tái chế. Đó là những người phụ nữ đi khắp nơi trên chiếc xe đạp chở hai bao tải lớn đặt hai bên phía sau xe, mua chai lọ cốc hay các vật dụng bằng nhựa đã qua sử dụng từ các hộ gia đình. Đó là những người phụ nữ bạn thấy trên phố đi nhặt những chiếc bao nilon, ống hút hay bất cứ vật gì tái chế được họ thấy trên đường. Phần lớn họ là những người tự kiếm tiền trang trải, là nguồn thu nhập chính của gia đình nhưng số tiền kiếm được rất ít và càng ngày càng ít đi.

Trong Diễn đàn đô thị thế giới 2018 (World Urban Forum), tổ chức một hội thảo trực tuyến về Vai trò của Phụ Nữ về việc Xử Lý Rác Thải chỉ ra những trở ngại chính phụ nữ đang gặp phải trong xử lý rác thải rắn, gợi ý những chỉ dẫn và mô hình để đánh giá mức độ trao quyền và các chương trình trợ cấp trong Dự án tái chế rác đô thị được tài trợ bởi Cơ quan Phát triển Quốc tế của Hoa Kỳ (USAID – Municipal Waste Recycling Program) để nâng cao vai trò của phụ nữ trong việc xử lý rác thải. Bà Nguyễn Ngọc Lý, sáng lập và điều hành Trung tâm nghiên cứu môi trường và cộng đồng – Center for Environment and Community Research (CECR) – đã chia sẻ những thách thức hiện tại phụ nữ Việt Nam phải đối mặt trong mảng này:

  • Thiếu mạng kết nối hỗ trợ: Những phụ nữ này phần lớn là người nhập cư từ khu vực nông thôn với thu nhập không ổn định. Hiện tại chưa có chính sách để bảo vệ phụ nữ trong xử lý rác thải. Khác với việc làm có hợp đồng lao động, những người phụ nữ này không có bảo hiểm, lợi ích xã hội hay quyền lao động theo luật và quy định của nhà nước.

  • Bảo vệ an toàn ở mức tối thiểu: Đây là công việc tiếp xúc nhiều với rác thải độc hại nhưng rất ít trang bị bảo vệ sức khỏe. Những người này phần lớn chỉ dùng găng tay vải và dụng cụ nhặt rác đơn giản.

  • Phân biệt đối xử từ xã hội: Nhặt rác được xem là “thấp kém” trong địa vị xã hội với thu nhập thấp và ít được tôn trọng.

  • Thiếu con số thống kê về phụ nữ tham gia và xử lý rác thải: CECR hiện hướng đến thu thập nhiều thống kê hơn cũng như các bằng chứng xác thực để làm nổi bật lên vai trò đóng góp của phụ nữ trong xử lý rác bền vững và chứng minh hiệu quả của những sáng kiến xử lý rác thải dẫn dắt bởi phụ nữ nhằm mục đích hỗ trợ những phụ nữ không được trả tiền hoặc trả rất thấp trong mảng tái chế.

Họ là những “nữ anh hùng”, hay được biết tới là ve chai mà Tổ chức bảo vệ biển kết luận là những người hỗ trợ rõ nét cho hệ thống tái chế.

Bà Lý cũng cho biết về sáng kiến xử lý rác thải từ phụ nữ được thí điểm lại Hội phụ nữ Hội An đã thành công chứng minh tính hiệu quả của nó. Hội An, một trong những điểm đến du lịch phát triển nhanh nhất ở Việt Nam, hiện đang đối mặt với nguy cơ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Dự tính khoảng 75 tấn rác thải rắn mỗi ngày thải ra bởi dân cư và ngành công nghiệp du lịch Hội An gộp lại. Dự án với tên gọi “Xã hội hóa xử lý rác thải rắn ở Hội An” được khởi động với hỗ trợ từ dự án Tiện Ích Môi Trường Toàn Cầu – Dự án trợ cấp nhỏ – Global Environment Facility Small Grants Programme (GEF SGP). Dự án đã được chứng minh là thành công, không chỉ tạo ra hệ thống thu gom, phân loại và vứt bỏ rác bền vững và thân thiện hơn mà còn tạo ra cơ hội việc làm cho phụ nữ nghèo, họ trở thành những người ủng hộ đầy tự hào vì môi trường. Kết quả là, dự án đầy ảnh hưởng này hiện trở thành mô hình chiến lược cho những vấn đề rác thải đô thị, và hiện được nhân rộng trong toàn tỉnh. Dự án tiếp tục đưa lại nhiều lợi ích cho phụ nữ, cộng đồng và khách du lịch song song với bảo vệ môi trường.

Bạn có biết tới sáng kiến môi trường nào dẫn dắt bởi phụ nữ nào không? Hãy chia sẻ với chúng tôi, và trở thành tiếng nói hỗ trợ những “anh hùng thầm lặng” trong xử lý rác thải nhé.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *